Bigarren Karlistada Oñatin

Nahiz eta historikoki oñatiarrentzat lehen karlistada izan garrantzitsuena, bigarrenak ere (1872-1876) izan zituen une interesgarriak ere. Orohar xehetasun hauetan labur genezake:

Txanponak egiteko trokela

1875. Txanponak egiteko trokela. Arg. Oñatiko Udal Artxiboa

  • Makina bat gatazka eman zen Oñatiko udalerrian liberal eta karlisten artean.
  • Karlisten erregearen korteak Oñatin jarraitu zuen, baina ez Lazarraga jaurekigian, enperantzan dagoen etxe batean baizik. Hala ere, kortearen egoitza aldakorra zen: Durango, Tolosa, Lizarra...
  • Ospetsua zizan zen Garai lantokian kokaturik egon zen txanpon-etxea (Ceca). Txanpon etxe honek 1874 eta 1875 urteetan kaleratu zituen txanponak. Bi motakoak ziren, duroak eta kobrezkoak (10 eta 5 zentimokoak.
  • Lazarraga jauregian jarraitu zen karlisten boletina -El Cuartel General- inprimatzen.
  • Oñatiko unibertsitatea berriz martxan jarri zuten.

1875. Oñatin egindako txanpon karlistak. Oñatiko Udal Artxiboa

1875. Oñatin egindako txanpon karlistak. Oñatiko Udal Artxiboa

Lehen karlistadan gertatu zen bezala, bigarren honetan ere gauzak gaizki joan zitzaizkien karlistei. Lehendabiziko aldian garaipenak izan baziren nagusi, biarren aldian porrotak ziren azpimagarrienak. Pretendientearentzat egoera jasan ezina zenez, d1876ko otsilean Frantziako muga pasatu zuen. Ondoren sartuko ziren liberalak Oñatin.

(...)1876ko uztailaren 21ean, Espainaiako korteek euskal Foruak deuseztatuko zituen legea artitaratu zuten, Canovas del Castillo gobernuburu zela.